Arrisku kardiobaskularreko faktoreak

-an argitaratutakoa: 2014/12/10
Arrisku kardiobaskularreko faktoreak

1. Sarrera

Gaixotasun kardiobaskularrak

Hauek dira garrantzitsuenak bere larritasun eta maiztasunarengatik:

  • Istripu baskular zerebrala
  • Bularreko angina
  • Miokardio bihotzeko zorrotza

Arteriak hodi batzuk dira eta bertatik zirkulatzen du giza gorputzaren organo eta muskulu guztiek funtzionatzeko beharrezko oxigenoa eta elikagaiak garraiatzen dituen odoak.

Horietan gerta daitekeen edozein arazok irrigazio atalaren araberakoak izango diren arazoak eragiten ditu. Arteria baten buxaduraren eraginez, zeluletara ez da elikagairik iristen eta horiek hiltzera irits daitezke, horiek hausteak barne odoljarioa eragiten du, horiek gogortzeak, presio arteriala igotzea eragiten du, eta abar.

Bihotza bizitzarako ezinbestekoa den garraio hau guztia mugitzen duen motorra da, ezin da gelditu, odolak etengabe zirkulatzen baitu barne dituen produktuak elkar trukatu ahal izateko.

Bihotzak, batez besteko 80 urteko bizitza batean, ia hiru mila milioi taupada egiten ditu eta ez gara berarekin akordatzen, bertan mina dugunean bakarrik eta orduan beranduegi izaten da. Zaindu behar dugun makina bat da, bizi kalitate hobea lortu ahal izateko.

Arterien arazoak

Kolesterola arterien gerusetan pilatzen doa, ateroma plaka, eta bertan hainbat eta gehiago pilatu argi arteriala gero eta estuago bilakatzen da eta, ondorioz, gero eta odol gutxiago iristen da bere helmugara. Gorputza gehiago sufritzen hasten da, elikagai gehiago behar duelako. Hori bihotzean gertatzen denean, bihotzekoa edo bularreko angina ematen da. Plaka batetik askatzen den maila zerebralera tronbo batek buxadura bat produzitu ahal da de ateroma edo odoljario bat eragiten arteria hautsi ahal da, kasu bietan istripu baskular zerebral bat gertatuko da.

Hemen prozesu berbera ikus daiteke. Bularreko angina eta bihotzekoaren arteko aldea honakoan datza: anginan ez da arteria osoa blokeatzen, beraz odol pixka iristen da.

 Istripu baskular zerebrala (agerpen zorrotzaren sintomak)

  • Gorputz-adar baten paralisia edo denetik el hemicuerpo
  • Hitz egiteko zailtasuna
  • Oroimen-galera
  • Aurpegiko paralisia
  • Kontzientziaren galera
  • Galera de jantzi begi baten
  • Ibilerarako zailtasuna (lateralización)

Bularreko angina

  • Indar aldakorreko bihotz aurreko mina
  • Ezkerreko besora, bizkarrera edo masailezurrera igaro daiteke, edo ez
  • Ariketa, esfortzua, estres, otordu oparoa, muturreko hotza izatearen ondoren agertzen da
  • Atsedenaldiarekin desagertzen da
  • Nitroglizerinarekin desagertzen da
  • Oharkabean pasa daiteke

Miokardio bihotzeko zorrotza

  • Bihotz aurreko min bizia, pisu handia
  • Ezkerreko besora, bizkarrera edo masailezurrera igaro daiteke, edo ez
  • Agertu daitezke goragaleak, okak, arnas hartzeko zailtasunak
  • Bat-batean agertzen da
  • Ez da atsedenaldiarekin desagertzen
  • Hobetu baina ez da desagertzen nitroglizerinarekin
  • Larritasun sentsazioa eta berehala ospitaleratzea

2. Zer egin bularreko angina, bihotzekoa edo bihotz-biriketako geldialdia izanez gero

Zer egin bularreko angina edo bihotzekoa izanez gero

  • Abisatu larrialdien zerbitzura: 112
  • Lasaitu
  • Horizontalean jarri
  • Saihestu opresioak: gorbata, gerrikoa, eta abar
  • Mihipeko nitroglizerina baldin badago, eman
  • 500 aspirina eman alergikoa ez bada

Zer egin bihotz-biriketako geldialdia izanez gero

  • Abisatu larrialdien zerbitzura: 112
  • Bihotz-biriketako bizkortze maniobrei (BBB) ekin egin
  • Hasteko 30 bihotz konpresio eta ahoz ahoko bi intsuflazio behin eta berriro
  • Desfibriladorea badago, ahalik eta lasterren erabili behar da, hura hainbat eta beranduago aplikatu bizirik irauteko aukerak gero eta gutxiago izango baitira. Lehen minutuan, bizirik irauteko aukerak >%95 dira, 5 minutura, <%40.

3. Arrisku faktoreak

Arrisku faktoreak izango dira gaixotasun hauek agertzea zuzenean eragiten duten zientifikoki frogatutako kausak. Normalean, kontrolatu daitezkeen eta ezin daitezkeen faktoreaz hitz egiten da, baina beste arrisku faktoreak existitzen dira, gainerakor izenekoak. Horiek zelula mailan eragiten dute, besteak beste; C proteina erreaktiboa, arteriaren geruza intimoaren lodiera, fibrinogenoa, geruza intimoaren kaltzio mailak, eta abar.

Kontrolatu ezin direnak

  • Adina
  • Aurrekari familiarrak
  • Sexua

Kontrolatu daitezkeenak

  • Kolesterola
  • Hipertentsioa
  • Tabakoa
  • Egoneko bizitza
  • Obesitatea
  • Diabetesa

4. Kontrolatu ezin diren arriskuak

kontrolatu ezin daitezkeen arriskuak

Kontrolatu ezin direnak norberaren mende daude:

  • Adina:

    Adin handiagoari, arrisku handiagoa debidoa bihotza eta arteriak envejecen eta, bestela zaindu ditugu, hasten dute aldatzera.
  • Herentzia genetikoa:

    Gaixotasun hauek izan dituzten gurasoek seme-alabengan horiek agertzeko arrisku gehiago eragiten dute.
  • Generoa:

    Gizonek gaixotasun kardiobaskular gehiago pairatzen dute emakumeak. Hala ere azken urteotan, emakumeak pairatzen dituzten gaixotasun kardiobaskularrak larriago dira.

Emakumeak erretzeko ohitura bereganatzeak gero eta gaixotasun kardiobaskular gehiago izatea eragin du. Menopausiak ere hura agertzearen alde egiten du, estrogenoen efektua murrizten delako, alegia, bihotza babesten duen hormona femeninoa.

Ahozko antisorgailuen hartzea, 35 urte baino gehiagoko emakumeetan faktore arriskutsuarekin, gaixotasun kardiobaskular bat pairatzeko probabilitatea handitzen da. Bere medikuarekin kontsultatu behar da.


5. Kontrolatu daitezkeen arriskuak

Tabakismoa eten egitearen onurakGizentasunaren GraduaDieta mediterraneoaren piramidea

Kontrolatu daitezkeen arrisku faktoreak dira norberak edo medikuaren laguntzarekin kontrolatu daitezkeenak. Ohitura onak baditugu, faktore hauek kontrolatu daitezke eta horrek esan nahi du gaixotasun kardiobaskular bat izateko aukera %30 baino gehiago gutxitu daitekeela.

Kolesterola

Kolesterola substantzia bat da eta gizakiarengan eta animalietan agertzen da. Bizitzarako funtsezkoa da D bitaminaren aitzindaria delako eta hainbat hormona sintetizatzen dituelako, beste funtzioen artean.

Kolesterolaren mailak gorputzaren fabrikazio beraren eta elikaduraren bidezko kanpo ekarpenaren mende daude.

Kolesterola organismoaren zehar bidaiatzen da, bi modutan nagusiki. Con lipoproteínas de alta densidad (HDL), o colesterol bueno por proteger de las enfermedades cardiovasculares, y lipoproteínas de baja densidad (LDL), o colesterol malo por favorecer las enfermedades vasculares y cardíacas.

LDL kolesterola ateroma plakak osatzen dituena da.

Kolesterol osoko balioek bi kolesterol motak hartzen dituzte barne, beraz, beti garrantzitsua izango da bakoitzak zenbat proportzio ditugun jakitea. HDL altuak arriskua gutxitzen du.

Lipidoen balio zuzenak odolean:

Kolesterol Osoa: < 200 mg/dl
* Kolesterola - LDL: < 130 mg/dl
* Kolesterola - HDL: >50 mg/dl
Triglizeridoak: < 150 mg/dl

Gantz azido ase ugariko elikagaiak kolesterol gehien dutenak dira.

Gantz azidoetako sailkapena:

Aseak (kolesterol ugarikoak): urdaia, gurina eta animali koipea (oilaskoaren azala).
Asegabeak (kolesterol gutxikoak): oliba-olioa, haragi zuria, arraina eta intxaurrak.

Tabakoa

Zigarroen kean 4.000 substantzia baino gehiago identifikatu dira honako ezaugarriekin: antigenikoak, farmakologikoki aktiboak, cartzinogenikoak, zitotoxikoak eta mutagenikoak.

Nikotinak pareta baskularrak aldatzen ditu, odolaren gatzapena handitzen da eta edalontzien hertsadura. eragiten du

Erretzaile pasiboa:

Egiaztatu da zigarro puntatik ateratzen den kea dela substantzia toxiko gehien dituena eta erretzaile pasiboak arnasten duena.

Hainbat azterlanek egiaztatu dute bikote batengan, non senarrak egunero pakete bat erretzen duen, erretzen ez duen emaztearengan, erdia erreko balu bezalako eragina sortzen duela eta horrenbestez, senarraren gaixotasun berberen eraginpean dagoela.

Haurrak imitatzaile handiak dira, beraz, guraso erretzaileengandik sene-alaba erretzaileak. Lehenik eta behin, seme-alabei ohitura onak erakutsi behar dizkiegu, heldu eta zahar osasuntsuagoak , eta bizi kalitate hobeagoarekin edukitzeko.

Tabakoak, haurdun dauden emakumeengan, abortuak, pisu gutxiko umeak eta beste arazoak eragin ditzake.

Hipertentsio arteriala

Odolak arterien hormentan eragiten duen presioa:

  • Handitzen da faktore batzuek, haietako asko ez jakindak baina handitzen dela daki dute gatzaren ingestak, enlatatutako elikagaiak eta karbonatatutako edariak.
  • Produzitu aldaketak organo desberdinetan eta sistemak.
  • Plaka baten lurjausia eragin ahal du de ateroma eta edalontzi baten haustura.
  • Balio normalak: presio maximoa < 130, presio minimoa < 85.

Egoneko bizitza

Osasunaren Mundu Erakundeak (OME) honela definitzen du: ariketa moderatua egiten 2,5 ordu baino gutxiago edo astean ariketa bizi egiten ordubete baino gutxiago ematen dugunean.

Ariketa fisikorik ez egiteak zera eragiten du: elikaduraren gehiegikeria,, gehikuntza kolesterolaren, murrizketa muskular eta adingabea eman de Edo2.

Egoneko bizitza honako gaixotasunekin lotzen da zuzenean: gaixotasun kardiobaskularrak, diabetesa, osteoporosia, hipertentsioa, kolon minbizia, bularreko minbizia, eta abar

Ariketa fisiko hutsarekin hura zuzendu dezakegu. Zer egin dezakegu?

  • Egunean 60 minutuz azkar ibili
  • Eskailerak igo eta jaitsi
  • Garraio publikoa erabili
  • Gutxienez kirol moderatua egitea 3 aldiz asteko
  • Saihestu asteburuaren kirol bizia egitea eta ondoren gehiegi jatea

Obesitatea

  • Gantz bolumena handitzea, gehiegizko kaloria ekarpena dago gastatzen dugunarekin konparatuta. Gehiegizko energia hori gantz eta karbono hidrato moduan gordetzen da.
  • Gantza pilatutako substantzia toxikoak dira. Kutsatzaile asko gordeleku moduan jarduten duten gantz zeluletan gordetzen dira.
  • Organismoan eragindako ondorioak. Pisu gehiago hartzeak organo guztiak kaltetzen ditu gehiago lan egin behar dutelako.
  • Kolesterol gehiago. Ez direnez kaloriak erretzen, gantza gordetzen da eta masa muskularra gutxitzen da.

Obesitatea kalkulatzeko indizeak:

Gorputz masaren indizea: IMC (20-25 Kg/m2)

Perimetro abdominala: PA: <102 / 88 cm

Obesitate mailak:

Gorputz-masaren indizea (IMC) bakarrik pisuaren harremana kontuan izaten du garaierarekin, ez koipearen kopurua.

Hori dela eta, ez du balio kirola egiteko ohitura duten pertsonentzat, muskulak gantza baino gehiago pisatzen duelako eta kalkulua oker aterako litzatekeelako. Garaiera berarekin bi pertsona eta pisu berak bera bat izango lukete IMC, hala ere bat bakarrik obesoa dago eta beste bat kirolari bat da. Honek behar dio a koipea baino gehiago pisu muskulua.

Perimetro abdominala: Gantz abdominala gaixotasun kardiobaskularrekin zuzenean lotzen dena da, beraz, perimetro abdominalaren neurria IMC baino balio fidagarriagoa da, mota honetako gaixotasunei dagokienez.

Gizonek 102tik beherako eta emakumeek 88tik beherako perimetro abdominala eduki behar dute.

Bezala begiratu ahal da, elikadura on bezala oso garrantzitsu da ohitura arriskuen gehiengoan eragina duelako controlables. Elikadura on bat funtsezkoa da osasun eta bizi-kalitate hobea edukitzeko.

Elikadura

Jateko jarduera kontzientea da, askotan begietatik jaten dugu eta ez gose gaudelako. Jateko ohitura onak baztertu ditugu jarri azkarra eta aurretik prestatutakoarengatik.

Elikadura

Jarduera inkontzientea da, gorputzak bizitzeko benetan behar duena. Indarberritu eta zuzen funtzionatu ahal izateko. Jaten dugun guztiatik, gorputzak haren osaera behar du, gainontzeko guztia kanporatzen edo pilatzen da gantz edo karbno hidrato moduan.
Elikagaien erabilera bakoitzaren energia gastuarekin lotuta dago, gero eta ariketa gehiago egin gero eta energia ekarpen handiago.

Elikagai taldeak:

  1. Ogia, zerealak, arroza eta pasta
  2. Frutak eta barazkiak
  3. Esnekiak, haragiak, arrainak eta lekaleak
  4. Gantzak eta azukreak

Gomendatzen da plateraren hernea 1. taldeaz osatuta egotea, beste heren bat 2. taldeaz, herena baino gutxiago 3. taldeaz eta oso gutxi 4. taldeaz. Y egunero 1,5 eta 2 litro likido artean edatea.

Egiaztatu da dieta mediterraneoak bihotza babesten duela bere osaiengatik. 2011. urtean UNESCOk gizadiaren ondare birtual izendatu zuten, babes kardiobaskularrari ekartzen dizkion onura garrantzitsuengatik. Oliba olioa, lekaleak, fruta, arraina eta fruitu lehorrak dieta honen elikagaietako batzuk dira.

Oliba olioa:

  • %80 azido asegabe 
  • %14 azido ase
  • Birjina eta findu gabe 
  • Karoteno eta E bitamina ugari, antioxidatzaileak direla, eta kolesterol urriko gantz azidoetan. 
  • Gomendatzen da egunean zopa koilarakada oliba olio gordin hartzea

Arrainak:

  • Omega 3: HDL igotzen duen eta biohtza babesteko efektuak dituen gantza. Gehien bat arrain urdinean dago da (sardina, boquerón, izokina, eta abar)

Frutak, barazkiak, lekaleak, pastak, zerealak eta fruitu lehorrak:

  • Indize gluzemiko baxua: azukrea pixkanaka askatzen dute odol uharrera eta horrek diabetes agertzea saihesten du. 
  • Zuntz ugari: zuntza koloneko minbiziaren prebentzio onenen bat da, kanporantz substantzia guztien arrastea mesede egiten du.

Etorri zen:

  • Taninos: mahats beltzean daude eta ekintza bat dute anticoagulante eta antinflamatoria. 
  • Resveratrol: substantzia honek mahatsaren onddoen aurkako babes natural moduan jarduten du, bihotza babesten du eta gaztetze mekanismoekin erlazionatzen da.
  • Ardoa eta garagardoa moderazioz edateak, edateko ohitura dutenengan, bihotza babesteko efektuak ditu. Gomendatutako dosiak gainditu ondoren, efektu kaltegarriek onuragarriak gainditzen dituzte. Edaten ez duten pertsonek, bere horretan jarraitu behar dute.

Antioxidatzaileak:

Substantzia hauek erreakzio metabolikoetan ematen diren erradikal askeak ezabatzen dituzte, kaloria gehiegi izateagatik, eta zelularako toxikoak dira. Koloreko fruta eta barazkietan daude.

  • Karotenoideak: azenarioa, espinaka, tomatea, meloia, eta abar 
  • Selenioa: intxaurra, baratxuria eta brócoli
  • E bitamina: luzokerrak, meloiak, fresatzen du, laranja eta limoia
  • Zinka: kalabaza eta fruitu lehorrak
  • Quercitina: te berdea eta mahatsa
  • Taninos: etorri zen

Minbizi Ikerketaren Nazioarteko Agentziak (IARC) eta Minbizia Ikertzeko Munduko Funtsak (WCRF) adierazten duten bezala:

Dieta on batek honakoa prebenitu dezake:

  • bularreko minbizien%50 
  • urdaileko minbizien%75
  • kolon minbizien%75

Egunean hiruzpalau fruta eta barazki anoa hartzeak minbizia izateko aukera %20an murrizten du.

Dieta aldatuz gero, tabakoari uztearekin batera, minbizien %60 eta 70 artean ekidin daitezke.


6. Arrisku kardiobaskularreko bestelako faktoreak

Arrisku baskularra

Alkohola

  • Ardoaren kontsumo moderatua edo garagardoa, 30 gr baino gutxiago. egunak, handitzen da HDL.
  • Gehiegizko kontsumoa, 30 gr baino gehiago. egunak, gaixotasun batzuen agerpena. mesede egiten du
  • Neurtzen da edariaren unitateek (UB).
  • UB bat alkohol puruaren alkohol puruaren.
  • Muga arriskutsua egunean 30 gr. alkoholean dago, 3 UB gizonezkoentzat, eta egunean 20 gr. alkoholean, 2 UB emakumeentzat.
  • Edateko ohitura duen jendearentzat gomendatzen da egunean bi edo hiru ardo baso edo garagardo kaña baino gehiago ez edatea. A lo ez edaleak, gomendatzen da lo jarraitu izanez. Baso bat ardo edo garagardo kaña 10 gramo alkohol dira. Destilatutako alkoholen kopa bat 20 gr dira. dira.

Estresa

  • Tentsio iraunkorraren Estatua.
  • Ez atera lortzen.
  • Eragin erreakzioak disfuncionales.
  • Eskaerek erantzunaren gaitasuna. gainditzen dute
  • Estresa organismoaren erantzun fisiologikoa da, bakoitzak kanpo erasotzat edo estresagarritzat jo dezakeen horren aurka. Eraso horretarako erantzuna dugunean, estresa desagertzen da. Arazoa da efektu estresagarriak gero eta konpontzeko zailagoak direla eta konponbide bat aurkitu ezinak nekatzen gaitu eta estres iraunkorreko fase batean sartzen gara. Ondorioz, arazo organikoak pairatzen ditugu, esaterako, nekea, buruko mina, depresioa, eta abar.
  • Gure mundu barruan, hainbat azpimundutan bizi gara, besteak beste: familia, lana, gizartea eta gizabanakoa. Azpimundu bakoitzak bere faktore estresagarriak ditu eta horietako bakoitzak horiek gainditzeko konponbideak bilatzera behartzen gaitu.
  • Gaixotasuna, seme-alabak, hipoteka, etxe-aldaketa bat, laneko karga, eta abar kausa estresagarrien adibideak dira.

7. Ohitura onen dekalogoa

Arrisku kardiobaskularreko faktoreak
  1. Era askotako dieta bat izatea, aberatsa barazkiak, zerealak, lekaleak eta fruituetan
  2. Esnea edatea eta deribatutako deskrematutakoak
  3. Egunero uraren 1,5 litro edatea
  4. Gantzek ez dute kaloria guztien %30 gainditu behar
  5. Erabili oliba olio gordina
  6. Kontsumitu moderadamente haragia, haragi zuria gailendu inguru gorria, eta arrainaren kontsumoa handitu
  7. Saihestu > 30 gr/d alkohol hartzen
  8. Saihestu tabakoa eta estresa
  9. Egin Ariketa fisikoa
  10. Egunerokoak 6 eta 8 ordu artean lo egin